Ünlü Aşınması Nedir, Örnekli Konu Anlatımı





Ünlü aşınması konusu edebiyatımızda sıklıkla karşılaştığımız ve çoğumuzun zorlandığı bir konudur. Bir konuyu iyi bir şekilde anlamının yolu bol örnekten gelmektedir. Aşağıda sizler için ünlü aşınması ile ilgili pek çok sayıda örnekler bulunmaktadır. Dilimizde sözcükler kimi ses olayları sonucunda şekil değiştirirler.

Ses türemesi

Ünlü türemesi: fikr=fikir / akl=akıl /emr=emir

Ünsüz türemesi: his etmek=hissetmek / af etmek=affetmek

Kaynaşma

‘y’ harfi meydana gelir. Ora-y-a gidelim

Ünlü Düşmesi

Örnekler ile anlatım

alın-ım =>alnım

burun-um =>burnum

karın-ım =>karnım

ağız-ım =>ağzım

keşif-im =>keşfim

beyin-in =>beynin

isimim =>ismim

fikirimiz =>fikrimiz

sabır etmek =>sabretmek

emir etmek =>emretmek

seyir etmek =>seyretmek

Dilimizde kural gereği iki ünlü harfin yan yana gelmesi mümkün değildir. Böyle durumlarda ünlü aşınması ile ünlülerden biri düşer ve iki ünlünün yan yana gelmesi engellenir. Bu ünlü düşmesine aynı zamanda ünlü aşınması denmektedir.



Ünlü Aşınması Örnekleri

  • Yarın kahve altına gel. (Yanlış)
  • Yarın kahvaltıya gel. (Doğru)
  • Cuma ertesi çocukların maçında görüşürüz. (Yanlış)
  • Cumartesi çocukların maçında görüşürüz. (Doğru)
  • O rada ödevleri yapabilmiş. (Yanlış)
  • Orada ödevleri yapabilmiş. (Doğru)
  • Bayramda güllaç yaptılar. (Doğru)
  • Bayramda güllü aş yaptılar. (Yanlış)
  • Pazartesi sınav varmış. (Doğru)
  • Pazar ertesi sınav varmış. (Yanlış)
  • Ne asıl geçti dünkü sınav? (Yanlış)
  • Nasıl geçti dünkü sınav? (Doğru)
  • Pek iyi, neden bana söylemediniz? (Yanlış)
  • Peki, neden bana söylemediniz? (Doğru)
  • Nolur, bana yardım edin! (Doğru)
  • Ne olur, bana yardım edin! (Yanlış)

Ne ise kelimesinde ‘i’ harfi aşınarak ‘neyse’ haline dönüşür. Öyle ise kelimesinde ‘i’ harfi düşerek öyleyse şeklini alır. Ne için buraya benimle konuşmaya geldin? = Ünlü aşınması ile ‘i’ harfi aşınarak ‘niçin’ şeklini alır. Bu arada kahve içmiştik. = Ünlü aşınması ile ‘a’ harfi düşerek ‘burada şekline dönüşür.

Ulama

Ünsüz ile biten kelimenin ardından ünlü ile başlayan bir kelime gelmesi.

Örneğin:

  • Parlayan ev
  • Yalnız adam
  • Gök ova


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.