Toprak Nasıl Oluşur?



Toprak Nasıl Oluşur?

Yerkabuğunu meydana getiren kayaların, çeşitli nedenlerle parçalanıp ufalanmasından toprak dediğimiz madde oluşur. Toprağın oluşumuna şu etkiler yol açmaktadır:

1. Havanın etkisi: Sıcak havalarda cisimlerin hacmi genişler, soğuk havalarda da daralır. Güneş kayaların genişlemesine yol açar; geceleri hava soğuyunca kayalar büzülür, çatlamalar olur. Bu çatlamalar sonucunda kayalar parçalanır, ufalanır, toprak meydana gelir.

2. Rüzgarın etkisi: Rüzgarlar, kum taneciklerini savurarak kayalara çarparlar. Bu çarpmalar sonucunda bazı kayalar aşınarak toprak olurlar.

3. Suların etkisi: Akarsular, seller, buzullar ve denizin dalgaları, kayaları birbirine çarparak parçalar, toprak ve kum haline getirir. Ayrıca, kayaların çatlaklarına sızan sular, soğuk havalarda donarak genişler ve kayaları parçalar.

4. Canlıların etkisi: İnsanlar, çeşitli nedenlerle (yol, demiryolu, tünel, köprü yapımı gibi) kayaları parçalarlar. Bu parçalanma sonunda toprak meydana gelir. Bitki kökleri, kayalar arasında ilerleyerek onları ufalar. Hayvanlar, kendilerine barınak yapmak için kayaları oyar. Toprağın oluşması kısa süre içinde tamamlanmaz, milyonlarca yıl sürdüğü olur.



TOPRAK ÇEŞİTLERİ NELERDİR? toprak-tipleri

Topraktaki ana maddeler kum, kil, kireç ve humustur. Toprak, içinde bulunan maddelerin çokluğuna göre çeşitlendirilir. Sözün gelişi, kum oranı fazlaysa kumlu toprak, kil oranı fazlaysa killi toprak olarak adlandırılır.

1. Kumlu topraklar: Akarsu ve deniz kenarlarında bulunur. İri ve sert tanelidir. Tanecikler arasında çok hava bulunduğu için çabuk ısınır, çabuk soğur. işlenmesi kolay olmasına rağmen tarım açısından yararlı değildir. Ancak gübrelenirse bir ölçüde yarar sağlayabilir. Bunun için de killi toprakla karıştırılması gerekmektedir.

2. Killi topraklar: Püskürük kayaların parçalanması sırasında oluşan bu toprakların tanecikleri çok incedir. Suyu pek az geçirir. Güç ısınır. İşlenmesi zordur; tarıma elverişli değildir.

3. Kireçli topraklar: Tortul kayaların bir türü olan kireçtaşlarının parçalanmasından oluşur. Güç ısınır. İşlenmesi kolaydır. Tarım bakımından yararlanabilmek için bol gübre vermek gerekir. Bu bakımdan kumlu topraklara benzer.

4. Humuslu topraklar: Bitki ve hayvanların çürüyerek meydana getirdiği bir toprak çeşitidir. İşlenmesi kolaydır. Tarım bakımından en elverişli topraklar, humuslu topraklardır. içine öteki toprak çeşitleri, özellikle kireçli topraklar katıldığı zaman daha da elverişli olur; besin değeri artar.



Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.