Fren Nedir? Fren Çeşitleri Nelerdir? Frenler Nasıl Çalışır?



Fren Nedir? Fren Çeşitleri Nelerdir? Frenler Nasıl Çalışır?

Hareket eden mekanik bir sistemi yavaşlatmada, durdurmada yada hareketsizleştirme de kullanılan bir tür aygıttır.
Genellikle frenlerin büyük bir kısmı sürtünmeli türdendir. Bunlarda hareketsiz bir yüzey kullanılıp, yavaşlaması ya da durdurulması istenen hareketli olan parçayı sıkıştırır. Böylelikle iki yüzeyin sürtünmesiyle hareketli parçanın enerjisi, ısıya dönüşerek oluşan bu ısı atmosfere yayılır. Hareketli kısmın yitirdiği bu enerji, istenilen yavaşlamayı ve kontrolü sağlar.

fren-nedir

Fren Nedir

Fren sistemlerinde yaygın olarak döner sistemli frenlerde kullanılır. Bu sistemde bir blok yada balata, dönmekte olan bir kampana, tamburun veya diskin üstüne bastırılır. Bir başka fren sistemi de Doğrusal hareketli frenler dir. Bu frenleme sistemine örnek olarak, asansörlerdeki imdat frenleme sistemi gösterilebilir. İmdat frenleri, kabinin üstünde kaydığı çelik raylara, blokların basınç uygulamasıyla çalışırlar.

 

Bantlı Fren Sistemi

Bantlı frenler, genellikle yükün sabit olduğu ve güvenle taşıma yapılması gereken trenlerde ve yük asansörlerinde kullanılır. Bu frenleme sistemi basit ama çok etkilidir. Tamburun etrafına sarılmış, esnek bir fren bandından oluşur. Tambur, makine çalışır durumda iken onunla beraber döner. Bant gevşetilince de tambur serbestçe hareket eder ve döner. Sistemde bant gerildikçe tamburu sıkıca saracağından, böylelikle önemli ve etkili bir frenleme kuvveti oluşur.

 



Tamburlu Fren Sistemi 
Bu sistemde tamburun kampanayı içten sıkıştırmasıyla çalışır. Sistemde, hareketsiz bir bölgeye monte edilmiş olan iki fren pabucu, dönmekte olan tamburun iç yüzüne baskı uygulayarak, istenilen frenleme kuvveti sağlanır.
Günümüzde frenler, genellikle hidrolik veya basınçlı hava ile çalıştırılır. Bu frenler, en çok otobüslerde, kamyon ve motosikletlerde kullanılır. Modern otomobillerde, sadece arka tekerlerde bulunur. fren
Metal olan fren tamburu, ısıyı rahatlıkla dağıtır. Ayrıca, kanatlarla dış yüzeyin büyütülmesi, bu özelliğe pozitif avantajlarda katar. Özellikle aşırı sıcaklarda, pabuçların etkisiyle meydana gelen kuvvetler, aşınma ve kırılmalara yol açar. Servo sistemle çalışan frenlemede durdurma etkisi daha fazladır; ama aşırı yüksek çalışma sıcaklıklarında, sıcaklıktan dolayı balata sürtünmesi azalacağından, etkileride azalır. Tamburlu frenler, suya temas ettikten sonra kısa bir süreliğine etkilerini kaybederler. Sellerden veya su birikintilerinden geçen araçları kullanırken çok dikkatli olmak gerekir ve mümkün oldukça hafif frene basarak kuruması sağlanır.

Pabuçlardan sadece birinin servo olması durumunda, tambur saat ibresi yönünde dönerse, diğer taraftaki fren pabucunu, iç kısma daha fazla sıkı bastıracak şekilde sürükler ve böylece frenleme etkisi daha da artar. Servo olarak çalışmakta olan pabuç, daha çok randuman verdiğinden, daha çabuk aşınıp yıpranır.

 

Disk Frenleme Sistemi disk freni
İki farklı fren balatası arasında sıkıştırılabilen ve dönme hareketi sağlayan bir diskten oluşmaktadır. Bisikletlerde kullanılan kıskaç fren, bu sisteme örnek verilebilir. Otomobillerde kullanılan frenlerin çoğu, hidrolik olarak işlev görür ve balatalar, diskin kullanılan alanın 1/6 ile 1/9’ini kaplar. Disklerdeki aşınma, tamburlara göre oranla daha az olacağından, disk frenler, aşırı yüksek sıcaklıklarda, tempolarını düşürmeden kullanılabilir.
Alışılmış disk frenler, servo olarak işlev görmezler. Gerekli olan fren kuvvetini sağlamak için, gereken yağ basıncı oluşturabilen büyük bir merkez sindirleriyle beraber, büyük hidrolik pistonlar sistemde kullanılma gereksinimi doğar. Bu durum genellikle, pedala aşırı bir güçle basmayı gerektireceğinden, araç sürücüsüne yardımcı olma maksadıyla, disk fren sistemi kullanılan otomobillerin çoğunda frenler, servo mekanizmalı üretilir.
Bütün otomobillerde, mekanik olarak işlev gören, bir el freni de bulunur. El freni, genellikle arka, bazı durumlarda ön tekerleklere bağlanır. Tamburlu fren sistemlerinde, el ve ayak frenlerinin balataları ortaktır. Disk sistemli frenlerde ise, el frenleri bağımsız balatalara bağlıdır.

 



Bir yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.