Sürtünme Kuvveti Nedir? Nasıl Gerçekleşir?





Duran cisimleri her kuvvetle harekete geçiremediğimizi görürüz. Kitaplarla içi dolu bir kitaplığı iten çocuk onu hareket ettiremezken, kitapları boşalttığında harekete geçirebilir.

sürtünme kuvvetiVeya hareketli cisimler yol yatay da olsa bir süre sonra süratleri azalarak dururlar. Bunun nedeni cisimlere harekete zorlandıkları zaman uygulanan kuvvetle, hareketli iseler hareket yönleriyle zıt yönde kuvvet etkimesidir. Sürtünme kuvveti birbirine temas eden iki yüzeyin pürüzlerinin birbirine geçmesiyle oluşur.

Sürtünme kuvveti pürüzlerin birbirine uyguladığı tepki kuvvetleriyle oluşan harekete karşı gelişen direnç kuvvetidir. Bu pürüzlerin birbirinin içine geçmesini sağlayan kuvvet bazen ağırlıklarıdır. Bu nedenle ağırlıkları büyük cisimleri duruştan harekete geçirmek daha zordur. Bu nedenle Sürtünme kuvvetini fs , yüzeyleri birbirine basan kuvvetin büyüklüğünü N ile gösterirsek
fs = k . N olur.



k: Yüzeylerin cinsine ve özelliğine bağlı katsayıdır.
Bu kuvvet yüzünden cisimlerin kinetik enerjilerinin azaldığı veya sürtünen yüzeylerin aşındığını görürüz. Ancak sürtünme kuvvetinin olumsuz etkilerinin yanısıra pek çok olayda gerekli olduğunuda görürüz. İnsanoğlunun ateşi yakışı, taşları birbirine sürterek başlamıştır. Ateşin keşfi sürtünme kuvvetiyle olmuştur. Yürürken sürtünme kuvvetinin etkisiyle dengemizi sağlarız. Buzlu bir yolda yürümek sürtünmenin azalması demek olur ve bu durumda denge çok kolay bozulur. Veya bir kavanoz kapağını ellerimizi yağlayarak açmaya çalışırsak işimizin ne kadar güçIeşeceğini görürüz. Sürtünme kuvveti sayesinde yazı yazar, yazdıklarımızı sileriz.

Fren yapan araçların yavaşlayıp durması veya yatay bir yoldaki virajın alınması sürtünme kuvvetinden yararlanılarak gerçekleşir.
Sürtünen herşey ısı enerjisi üretir.
Özdeş K ve L cisimlerini harekete geçirmek için gerekli olan kuvvetlerin büyüklüklerini dinamometre ile ölçüp karşılaştırdığımızda cam yüzeydeki F1 kuvvetinin, tahta yüzeydeki F2 kuvvetinden daha küçük olduğu görülür. Bunun nedeni tahta yüzeydeki pürüzlülüğün cam yüzeydekinden daha fazla oluşudur. Sürtünme kuvvetinin oluşumunda birbirine sürtünen her iki yüzeyin pürüzlülüğü de önemlidir.



Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.