Sinir Sistemi Nedir? Organları Ve Görevleri Nelerdir?





Sinir Sistemi Nedir? Organları Ve Görevleri Nelerdir?

Canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle uyumunu sağlayan, vücut içindeki diğer tüm organ ve sistemlerin uyum içinde çalışmasını düzenleyen sistemlere denetleyici ve düzenleyici sistemler denir. Sinir sistemi Endokrin sistem Duyu organları denetleyici ve düzenleyici sistemlerdendir. Bu sistemler sayesinde dış ortamdan ve organlarımızdan gelen uyartılar alınır, değerlendirilir, organların çalışması kontrol edilir. Sinir sistemimizi oluşturan yapılar temelde ikiye ayrılır;

1. Merkezi sinir sistemi; Beyin, beyincik, omurilik ve omurilik soğanı organlarından oluşur.

2. Çevresel sinir sistemi; Beyin ve omuriliğe giren ve çıkan sinir hücrelerinden oluşur. Sinir hücrelerine nöron denir. Nöronlar uyartıyı almak, iletmek ve değerlendirmek üzere özelleşmiş hücrelerdir.

sinir-sistemiSinir hücrelerinde uyartıyı alan çok sayıda uzantı vardır. Bu uzantılarla alınan uyartılar hızla bir nörondan diğerine aktarılarak sinir merkezine kadar iletilir ve sinir merkezinin verdiği emir de aynı şekilde bir nörondan diğerine aktarılarak tepki organına kadar iletilir. Bu nedenle nöronlar üç çeşittir;

1. Duyu nöronu; Uyartıyı duyu organından alarak sinir merkezine getiren sinir hücreleridir.

2. Motor nöron; Sinir merkezinin verdiği emri alıp tepki organına götüren sinir hücreleridir.

3. Ara nöron: Sinir merkezinde bulunan ve alınan uyartıyı değerlendiren sinir hücreleridir. Tüm bu sinir hücreleri çevresel sinir sistemini oluşturur. Bazı sinirler (somatik) isteğimizle yaptığımız hareketleri yürütürken, bazı sinirler ise (otonom) istemsiz olarak yaptığımız hareketleri yürütür. Örneğin; koşmak, resim yapmak, konuşmak isteğimizle yaptığımız; kalbimizin, midemizin çalışması ise istemsiz yaptığımız davranışlardandır.

ÖRNEK

1. Uyartıyı duyu organından alarak sinir merkezine getiren sinir hücreleridir.

2. Sinir merkezinde bulunan ve alınan uyartıyı değerlendiren sinir hücreleridir.

3. Sinir merkezinin verdiği emri alıp tepki organına götüren sinir hücreleridir.

Özellikleri verilen nöron çeşitleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

A) Motor nöron, Duyu nöronu, Ara nöron

B) Ara nöron, Duyu nöronu, Motor nöronu

C) Duyu nöronu, Ara nöron, Motor nöronu

D) Duyu nöronu, Motor nöronu, Ara nöron

ÇÖZÜM
Uyartıyı duyu organından alan duyu nöronu, uyartıyı değerlendiren ara nöron, sinir merkezinin verdiği emri tepki organına götüren motor nörondur. YANIT C

Sinir Sistemi Organları ve Görevleri

beyin Beyin:
Beynimiz, kafatasımızın içinde bulunan, iki yarım küreden oluşmuş, yaklaşık 1500 gr ağırlığındaki organımızdır.

Beynimizin üzeri girintili – çıkıntılı olan beyin kabuğu ile örtülüdür.

beynimizin-gorevleriBeynimizin görevleri;

  • Öğrenme, zeka, hafıza merkezidir.
  • Duyu organlarımızı idare eden merkezdir.
  • Hormon salgılayan hipofiz bezi beynimizdedir.
  • İştah, uyku düzeni, kan basıncı ve vücut sıcaklığını ayarlayan merkezleri bulundurur.

ÖRNEK
Sağlıklı bir kuşun beyni çıkarılırsa;

I. Havaya atılınca uçar.

II. Yere atılan yemleri yer.

III. Düşmanlarından kaçar.

olaylarından hangilerini yapmaya devam edemez?

A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I, Il ve III

ÇÖZÜM

Beyin; hafıza, zeka, öğrenme, karar verme merkezidir. Bu nedenle beyni çıkarılan kuşta, yere atılan yemleri yeme ve düşmanlarından kaçma gibi hafızaya dayalı hareketler gerçekleşmez. YANIT : C



beyincikBeyincik
Beyincik, beynimizin arka kısmında bulunur. Dengemizin sağlanmasından ve istemli çalışan kaslarımızın hareketlerinden sorumludur. Kuş ve balıklarda beyincik iyi gelişmiştir. İnsanlar ilk doğduklarında beyincik fazla gelişmemiş olduğundan bebekler oturamaz, yürüyemez. Beyinciğin zamanla gelişmesi ile oturma, yürüme, bisiklete binme gibi denge ile ilgili faaliyetler gözlenmeye başlar.

ÖRNEK

Merkezi sinir sisteminin yaptığı bazı görevler aşağıda verilmiştir.

  • Vücut dengesini ayarlama
  • İstemsiz davranışları gerçekleştirme
  • Solunum, boşaltım olaylarının kontrolü
  • Çiğneme, yutkunma, öksürme davranışları

Buna göre aşağıdaki organlardan hangisinin görevi verilmemiştir?

A) Beyincik C) Omurilik soğanı

B) Omurilik D) Beyin

ÇÖZÜM

Vücut dengesini ayarlama beyinciğin, istemsiz davranışları gerçekleştirme omuriliğin, solunum, boşaltım, çiğneme, yutkunma, öksürme davranışları omurilik soğanının görevidir. Beynin görevi verilmemiştir.
YANIT : D

Omurilik Soğanı

omurilik-sogani
Omurilik soğanı, beynimizin arka kısmında, beyinciğin alt tarafında bulunur. Omurilik soğanı; çiğneme, yutkunma, öksürme, kalp atışı, soluk alıp verme, iç organlarımızın çalışması gibi hayatsal olaylardan sorumludur. Bu nedenle omurilik soğanı zedelenen canlı ölür. Hayatsal olayları kontrol ettiği için omurilik soğanına hayat düğümü de denir.

Omurilik
omurilikOmurilik, vücudumuzun sırt tarafında, omurganın içinde bulunur. Beyne giden sinirler omurilikte çapraz yaptıktan sonra beyne geçer. Omurilik, ayrıca refleks merkezidir. Refleks; ani vücut tepkisidir.

Doğuştan gelen reflekslere kalıtsal refleks denir.

  • sinirBebeğin meme emmesi
  • Göz bebeğinin çok ışıkta küçülmesi
  • İğne batan elin çekilmesi doğuştan getirdiğimiz reflekslerdendir.

Eline iğne batan kişi hem elini çeker hem de acı duyar. “Elini çekme” refleks olduğundan omuriliğin denetiminde, acı duyma ise beynin denetiminde gerçekleşir. Uyartı önce omuriliğe sonra beyne iletildiğinden bu durumda kişi önce elini çeker sonra acı duyar.

Sonradan kazandığımız refleksler kalıtsal değildir.

-Doktor gören çocuğun ağlaması

-Kedinin psi psi sesine gelmesi

-Bebeğin ninniyle uyuması

-Limon görünce ağzımızın sulanması sonradan kazanılan reflekslerdendir.

Bazı reflekslerin ortaya çıkmasında önce beyin sonra omurilik görev yapar.
-Araba – bisiklet – bilgisayar vb. kullanmak.

-Yüzmek, okumak, yazmak, bale yapmak gibi davranışlar önce beyin tarafından öğrenilir çok iyi öğrenildikten sonra omurilik denetimine geçer.

ÖRNEK
ornek

Hipotez: Limon kesilirken görünce ağız sulanır.

Bu hipotezin doğruluğunu araştırmak isteyen bir öğrenci, arkadaşının gözlerini bağlayıp ona söylemeden yanında limon kesiyor. Sonra da arkadaşının gözleri açıkken yanında limon kesiyor. Öğrencinin hipotezinin doğru olması için arkadaşında hangi durumu gözlemesi gerekir?

A) Her iki durumda da ağzının sulanması

B) Her iki durumda da ağzının sulanmaması

C) Sadece gözleri bağlı iken ağzının sulanması

D) Sadece gözleri açık iken ağzının sulanması (2009-SBS)

ÇÖZÜM

Hipotezin doğru olması için sadece gözleri açık iken ağzının sulanması gerekir.
YANIT : D ,



Bir yorum

  • fatih

    ödevimi yaptım konuyu güzel anlatmışsınız elinize sağlık iyi çalışmalar dilerim

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.