Nüfus Sayımı Nedir? Niçin Yapılır? Amacı Nedir?



Nüfus sayımı nedir? Niçin yapılır? Nüfus sayımının amaçları nelerdir? Nüfusumuzun özellikleri Nelerdir? (Detaylı bilgi)

Ülkemizde Nüfus Sayımları Niçin Yapılır?

Nüfusu, nüfusun çeşitli özelliklerini saptamak amacıyla yapılan sayım işlemine nüfus sayımı denir.
Ülkemizde nüfus sayımları Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılmaktadır.

Osmanlı Devletinde ilk nüfus sayımı 1831 yılında II. Mahmut döneminde askere alınacak ve vergi verecek kişi sayısının tespiti amacıyla yapılmıştır.

Türkiye’de ilk nüfus sayımı 1927, ikinci nüfus sayımı ise 1935 yılında yapılmıştır. Bundan sonra her 5 yılda bir nüfus sayımı yapılmıştır. 1990 yılında çıkarılan bir kanunla nüfus sayımlarının 10 yılda bir yapılması kararlaştırılmış, ancak hızlı iç göç hareketlerini belirleyebilmek için 1997 yılında da nüfus sayımı yapılmıştır. 2007’den itibaren nüfus sayımı adrese dayalı sisteme bağlı olarak yapılmakta, oluşturulan bilgisayar sistemiyle nüfusun değişimi günlük olarak saptanabilmektedir.

Nüfus Sayımının Amaçları:

  • Nüfus miktarını
  • Nüfus artış oranını
  • Kırsal, kentsel nüfus oranını
  • Çalışanların ve işsizlerin sayısını
  • Çalışan nüfusun sektörlere dağılımını
  • Nüfusun cinsiyet ve yaş gruplarına göre dağılımını
  • Okur — yazar ve öğrenim durumlarını tespit etmektir.

Nüfus sayımları sonucunda ülkenin yüz ölçümü belirlenemez.

Ülkemizin istatistikleri yorumlandığında Türkiye nüfusunun sürekli arttığı, nüfus artış hızının ise son yıllarda giderek azaldığı görülür.
1927 — 2011 yılları arasında Türkiye nüfusundaki değişim ve nüfusun yapısal özellikleri şu başlıklarla belirtilebilir.

  • Nüfus hızlı bir şekilde artmaktadır.
  • Nüfus eğitim düzeyi giderek yükselmektedir.
  • Ortalama yaşam süresi giderek uzamaktadır.
  • Kentsel nüfus giderek artmaktadır.
  • İç ve dış göçler yoğun olarak yaşanmaktadır.

ÖRNEK

Nüfus Sayım Formu 

Adınız – Soyadınız? …………….

Cinsiyetiniz? …………….

Bitirdiğiniz yaş nedir? ……………….

Okuma ve yazma biliyor musunuz? ……………….

En son hangi okulu bitirdiniz? ………………

Medeni durumunuz nedir? ……………….

Doğum yeriniz? ………………….

Yukarıda Türkiye’de yapılan Genel Nüfus Sayımlarında yöneltilen sorulardan bazıları verilmiştir. Bu sorulardan yararlanılarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

A) Türkiye’deki kadın-erkek sayısına



B) Kişilerin aylık gelir miktarına

C) Türkiye’deki okur-yazar oranına

D) Nüfusun yaş gruplarına göre dağılımına
ÇÖZÜM

Nüfus sayımlarının amaçlarından bazıları, nüfusun okur-yazar, cinsiyet, yaş gruplarına göre olan dağılımını belirlemektir. Fakat kişilerin aylık gelir miktarı nüfus sayımının amaçları arasında değildir. YANIT : B

1927’den 2011’e nüfus sayımı sonuçlarını incelediğimizde, ülkemiz nüfusunun sürekli bir artış göstermiştir. Bu artışın nedenleri şunlardır:

  • Savaşların sona ermesi ile rahat ve huzurlu ortamın sağlanması
  • Tıp alanındaki gelişmelerle bebek ölümlerinin azalması, ortalama insan ömrünün uzaması
  • Ulaşımın geliştirilmesi, sanayinin gelişmesi ve sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesi.

Yukarıdaki sütun grafikte ülke nüfusundaki artış hızının giderek azaldığı görülmektedir.
Yıllara göre nüfus artış grafiğinde 1940 – 1945 yılları arasında II. Dünya Savaşı nedeniyle artış oranında düşüş görülmektedir.

NÜFUSUMUZUN YAPISAL ÖZELLİKLERİ

1. Nüfusun Yaş Yapısı: Nüfusun yaş gruplarına göre sınıflandırılması şöyledir.

  • 0 -14 yaş grubu: Genç nüfus
  • 15 – 64 yaş grubu: Faal (aktif çalışan) nüfus
  • 65 yaş ve üzeri: Yaşlı nüfus

2. Nüfusun Cinsiyete Göre Dağılımı: Türkiye’de kadın ve erkek nüfus hiç bir yaş grubunda eşit değildir. Adrese dayalı nüfus kayıt sistemine göre 2010’da Türkiye nüfusunun %50,3’ü erkek, %49,7’si kadındır. Savaşlar, göçler ve salgın hastalıklar kadın – erkek oranında etkilidir.

3. Nüfusun Eğitim Durumu: Ülkelerin nüfus yapısı içindeki sosyal ve kültürel göstergelerden biri de eğitim durumudur. Nüfusun sadece okur-yazar olması yetmez. Ülkelerin kalkınması için eğitilmiş nüfusa ihtiyaç vardır.

4. Kırsal, Kentsel Nüfus Oranı: Nüfusu 10.000’e kadar olan yerlerdeki nüfusa kır nüfusu denir. Nüfusu 10.000’den fazla olan yerlerdeki nüfus ise kent nüfusuna girer. Cumhuriyetimizin ilk yıllarında nüfusumuzun büyük bölümü kırsal kesimde yaşamaktaydı. Ancak geçmişten günümüze kadar geçen zamanda kent nüfusumuz sürekli artmıştır.

5. Faal Nüfusun Sektörlere Göre Dağılımı

Başlıca ekonomik faaliyet kolları şunlardır;

  • Tarım
  • Sanayi
  • Hizmet

Bir ülkedeki faal (aktif) nüfusun sektörlere göre olan dağılımı, o ülkenin gelişmişlik düzeyi ile ilgili bilgi verir. Dağılımda tarım sektöründe çalışan nüfus fazla ise ülke az gelişmiş, hizmet sektöründe çalışan nüfus fazla ise gelişmiş ülkedir.

  • Tarım sektörü; tarım, hayvancılık ve balıkçılığı kapsar.
  • Sanayi sektörü; fabrikada mal üretimine, işlenmesine dayanan işleri içine alır.
  • Hizmet sektörü idari ve mali işlerin yanında ticaret, ulaştırma, inşaat, eğitim gibi işleri kapsar.




Bir yorum

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.