Karışım Nedir? Özellikleri ve Çeşitleri Nelerdir?






karışım

Günlük yaşantımızda yiyecek ve içeceklerimizin bir çoğunu maddeleri birbirine karıştırarak elde ederiz. 
Örneğin
; salatamızı hazırlarken marul, havuç, limon suyu, zeytinyağı ve tuzu karıştırarak hazırlarız.

Limonata hazırlarken limon suyu ve şekeri karıştırırız.
Çayımızı şeker atıp karıştırarak içeriz.
Çiçeklerimize can veren toprak, içerisinde su ve çeşitli mineralleri bulunduran bir karışımdır.

Birden fazla maddenin bir araya gelerek kendi özelliklerini kaybetmeden oluşturdukları madde topluluğuna karışım denir. Karışımlar farklı maddelerin kimyasal bağ oluşturmadan bir arada bulunmasıyla oluşurlar.

Örneğin; soluduğumuz hava; söndürücü özellikteki karbondioksit, yanıcı azot ve hidrojen ile yakıcı oksijen gazIarından oluşan bir karışımdır. Bu gazlar karışım halinde havayı oluşturduklarında da aynı özelliklere sahiptirler.

Hava element ve bileşiklerin karışımından oluşur.
Örneğin; içtiğimiz şerbet, şeker ve su karışımıdır. Şerbeti tattığımızda şekerin tadını alır, bir bardaktaki şerbete baktığımızda da suyun berraklığını görürüz. Karışımları oluşturan maddeler element ya da bileşik olabilir. Örneğin; su ve kükürt tozundan oluşan karışımda su bir bileşik, kükürt ise bir elementtir.

Karışımların Genel Özellikleri

  1. Karışımı oluşturan maddeler arasında kimyasal bağ oluşmaz.

  2. Karışımı oluşturan maddelerin özellikleri değişmez.

  3. Karışımlar saf madde değildir.

  4. Karışımlar kimyasal formülle gösterilmez.

  5. Karışımlar farklı türdeki element ya da bileşiklerden oluşurlar.

Heterojen karışımlar

Karışımı oluşturan maddeler karışımın her tarafına eşit miktarda dağılmıyorlar sa, karışım her yerinde aynı özelliği göstermez. Bu tür karışımlara heterojen karışımlar denir. Heterojen karışımlar adi karışımlar olarak isimlendirilir.

Örneğin; odun talaşı – su karışımında talaş karışımın üst kısmında toplanmıştır. Bu karışımda talaş ve suyu ayrı ayrı görebiliriz.

Bardağa koyduğumuz ayranda bir süre sonra nasıl bir değişim gözlenir hiç dikkat ettiniz mi? Ayranın yoğurt kısmı bardağın alt kısmında toplanırken su bardağın üst kısmında toplanır. Talaşlı su ve ayran birer adi karışımdır. Zeytinyağlı su, Türk kahvesi, Naftalinli su, demir tozlu su …. gibi karışımlar da birer adi karışımdır.

Homojen Karışımlar



Karışımı oluşturan maddeler karışımın her tarafına eşit miktarda dağılmışsa, karışımın her yerinde aynı özelliği gösterir. Bu tür karışımlara homojen karışımlar denir. Homojen karışımlar çözelti olarak isimlendirilir.
Örneğin; deniz suyu bir çözeltidir. Deniz suyunu oluşturan tuz, su ve oksijen gazı karışımın her tarafına dağılmıştır. Çorbamıza tuz attığımızda, tuzun tadını sadece döktüğümüz yerde değil, çorbanın tamamında alırız.

Hava, gazoz, kolonya, maden suyu, şekerli su, altın takılarımız, metal paralar, ……. gibi karışımlar da birer çözeltidir. Çözelti ve heterojen karışımlardan bazıları görünüşlerine bakılarak ayırt edilebileceği gibi, bazı karışımlar çıplak gözle homojen gibi görünmelerine rağmen mikroskopla bakıldığında heterojen oldukları gözlenir.

Örneğin: süt çıplak gözle bakıldığında homojen gibi görünmesine rağmen, mikroskopla incelendiğinde süt içerisindeki yağ zerreciklerinin belirli kısımlarda daha fazla olduğu gözlenir. Bu durumda süt heterojendir.
Çözeltileri oluşturan maddelerden miktarı çok olana çözücü, miktarı az olana çözünen adı verilir.
Örneğin; bir bardak suya bir avuç tuz atılarak hazırlanan çözeltide su çözücü, tuz ise çözünen maddedir.

Çözeltilerin Fiziksel Hallerine Göre Sınıflandırılması

Çözeltiler çözücü ve çözünen maddelerinin fiziksel hallerine göre katı, sıvı ve gaz halde bulunurlar. Biz konumuzda sadece sıvı halde bulunan çözeltileri inceleyeceğiz.

Örneğin; şekerli su bir katının sıvıdaki, sirkeli su bir sıvının başka bir sıvıdaki, maden suyu ise bir gazın sıvıdaki çözeltisidir. Denizde yaşayan balıklar, deniz suyunun içerisinde çözünmüş olan oksijen gazını kullanarak solunum yaparlar. Çözelti bileşenlerinin birbiri içerisinde iyonlarına ya da moleküllerine ayrılmasına çözünme denir.

Sizce çözünme nasıl gerçekleşir? Çözünme olayı gerçekleşirken çözünen maddelerin tanecikleri çözücü ile etkileşerek birbirinden ayrılıp çözücü içerisine dağılır. Bu sırada çözünen madde taneciklerinin etrafı çözücü tanecikleri tarafından sarılır.

Örneğin; iyonik yapılı olan yemek tuzunun suda çözünmesini inceleyelim. Yemek tuzu (NaCI) iyonik bir bileşiktir. Suya atıldığında Na+ ve Cl— iyonlarına ayrışır. Bu durumda tuzlu su çözeltisinde çözücü su (H2O), çözünen tuz (NaCI) dur. Yemek tuzu suya atılmadan önce Na+ ve Cl—iyonları birbirlerine uyguladıkları çekim kuvveti nedeniyle düzenli bir yığın halinde bir arada bulunurlar.

Yemek tuzu suya atıldığında, H20 molekülleri Na+ ve Cl— iyonlarını çevreleyerek birbirinden ayırır.

Sizce sadece iyonik yapılı bileşikler mi suda çözünür? Şeker ve su moleküler yapılı bileşiklerdir. Şeker suda çözünebilir. Şeker suda çözünürken su molekülleri, şeker molekülleri arasına girerek moleküllerin etrafını sarar. Şeker molekülleri birbirinden ayrılır ve çözünme gerçekleşir.

İyonik yapılı yemek tuzunun suda çözünmesi sırasında tuz su içerisinde iyonlarına kadar ayrılır. Moleküler yapılı şekerin suda çözünmesi sırasında ise şeker su içerisinde moleküllerine kadar ayrılır. Ancak çözünme sırasında şeker, tuz ve suyun kimliklerinde bir değişme olmaz. Sadece fiziksel değişim gerçekleşir.



Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.