Endokrin Sisteminin Özelikleri, Organ Ve Görevleri





Endokrin Sisteminin Özelikleri, Organ Ve Görevleri

endokrin-sistemi

Endokrin Sistemi

Vücudumuzdaki organların çalışmasını ve bütünlüğünü sağlayan sistemlerden biri de Endokrin sistemdir. Vücudumuzda çeşitli salgıları üreten bezler bulunur. Ter, tükrük, gözyaşı, sindirim enzimi gibi salgılar özel kanallarla ya doğrudan vücudumuzun dışına ya da bir organımızın içine boşaltılırlar. Böyle salgıları üreten bezlere dış salgı bezi denir. Hormonlar ise üretildikten sonra doğrudan kana verilen salgılardır. Hormon üreten bezlere iç salgı bezi denir.

Vücudumuzda hormon üreten başlıca iç salgı bezleri;

  • Hipofiz bezi
  • Tiroid bezi
  • Paratiroid bezi
  • Böbrek üstü bezi
  • Eşey bezleri ve
  • Pankreastır.

Hormonlar, iç salgı bezlerinin yani Endokrin Sistemin salgıladığı, genellikle protein ve yağ yapılı olan salgılardır. Sürekli olarak salgıladığımız hormonlar kana verilerek etki edecekleri organa taşınırlar.

Hipofiz Bezi

Hipofiz bezi, beynimizin ön kısmında bulunur. Nohut tanesi büyüklüğündedir. Diğer iç salgı bezlerinin çalışmasını düzenlendiğinden en önemli iç salgı bezidir.

Hipofiz bezinden salgılanan hormonların etkileri;

  • Diğer bezlerin çalışmasını denetler.
  • Büyümeyi kontrol eder.
  • Annelik duygusu, doğum sancısı ve süt üretimini kontrol eder.
  • Kan ve idrardaki su miktarını dengeler.

Hipofizden salgılanan büyüme hormonu kemik ve kaslarımızdaki büyümeyi sağlar. Bu hormon çocukluk çağında fazla salgılanırsa devlik, az salgılanırsa cücelik görülür.
Büyüme hormonu yetişkinlerde fazla salgılandığında ise kişinin el, yüz ve ayaklarında aşırı büyüme gerçekleşir.

ÖRNEK
Hipofiz bezi ile ilgili verilen;

I. Beynimizin ön kısmında bulunur.

II. Diğer iç salgı bezlerinin çalışmasını düzenler.

III. Büyüme hormonu salgılar.

bilgilerinden hangileri doğrudur?
A) I ve II C)       B) I ve III

C) II ve III         D) I, II ve III

ÇÖZÜM
Hipofiz, beynimizin ön kısmında bulunan, diğer bezlerin çalışmasını kontrol eden büyüme hormonu salgılayan en önemli iç salgı bezidir.
YANIT: D

TİROİD BEZİ

Tiroid bezi, gırtlağımızın iki yanında bulunur. Tiroid bezimizin çalışmasını hipofiz bezi kontrol eder.
Embriyonik dönemde iken Tiroid bezi oluşmazsa çocukta cücelik ve zeka geriliği gözlenir.



Tiroid bezinin salgıladığı hormonlar;

1. Tiroksin

2. Kalsitonindir.
Tiroksin; yapısında iyot bulunan hormondur. Hücrelerimizin metabolizma hızını ayarlar. Tiroksin hormonu fazla salgılanırsa metabolizma hızı artar.
Bu durumda;

  • Solunum, kalp atışı hızlanır.
  • Vücut ısısı yükselir.
  •  Kan basıncı artar.
  • Sinirlilik ve zayıflama görülür.

Tiroksin hormonu az salgılandığında ise metabolizma hızı yavaşlar ve tiroid bezi dışarı doğru büyür. Bu hastalığa Guatr denir.
Kalsitonin hormonu kanımızda bulunan kalsiyum (Ca) ve fosforun (P) kemiklerimize geçmesini sağlayarak kemiklerimizin güçlenmesinde rol oynar.
Paratiroid Bezi, Tiroid bezimizin üzerinde, bezelye tanesi büyüklüğürıde Paratiroid bezi denen dört küçük bez vardır. Bu bezler parat hormonunu salgılar. Parat hormonu, kalsitoninin tersine, kemiklerimizdeki kalsiyum ve fosforun kanımıza geçmesini sağlar.

BÖBREK ÜSTÜ BEZİ
Böbrek üstü bezi, böbreklerimizin üst kısmına yapışmış olarak bulunur. Hipofiz tarafından denetlenir. Protein, yağ, şeker metabolizmasını, vücudun su ve iyon dengesini ayarlayan hormonların yanısıra korku, heyecan, sinirlilik ve açlıkta Adrenalin hormonunu salgılar.

Adrenalin arttığında;

  • Ar Kalp atışı, solunum hızlanır.
  •  Göz bebekleri büyür.
  • Kanımızın pıhtılaşma süresi kısalır.
  •  Kandaki şeker miktarı artar.

Böylece vücudumuz korku veya heyecan veren duruma karşı hazırlıklı olur.

EŞEY BEZLERİ

Eşey bezleri dişilerde yumurtalık, erkeklerde testistir. Bu bezlerin hormon salgılaması hipofizin denetimindedir. Östrojen; yumurtalıktan salgılanan hormondur. Bu hormon ile dişilerde göğüslerin çıkması, belin incelmesi gibi ikinci eşey karakterleri görülür ayrıca yumurtanın yumurta kanalına geçmesi de sağlanır.

Progesteron; yumurtalıktan salgılanan hormondur. Dişilerin hamileliğe hazırlanmasını sağlar.

Testesteron; Testisten salgılanan hormondur. Erkeklerde sakal, bıyık çıkması, sesin kalınlaşması, kasların gelişmesi gibi ikinci eşeysel karakterleri oluşturur.

PANKREAS

Pankreas, midemiz ile ince bağırsağımızın arasındadır. Hem sindirim enzimi hem de hormon salgıladığından karma bezdir. Pankreasın salgıladığı hormonlar şeker metabolizmasını düzenler.

İnsülin; pankreasın kan şekerini düşürmek için salgıladığı hormondur. Kandaki şeker miktarı normalin üzerine çıktığında İnsülin salgısı artarak kandaki şekerin karaciğerde depolanması sağlanır. Böylece kandaki şeker miktarı normal seviyeye inerken karaciğerdeki depo şeker miktarı artar. Şeker hastalarında İnsülin hormonu salgılanmaz. Bu nedenle kandaki şekerin fazlası idrarla atılır.
Glukagon; pankreasın kan şekerini yükseltmek için salgıladığı hormondur. Kandaki şeker miktarı normalin altında olduğunda Glukagon artarak karaciğerdeki depo şekerin kana geçmesi sağlanır. Böylece karaciğerdeki depo şeker azalırken kandaki şeker miktarı artarak normal seviyeye ulaşır.



Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.