Elektroskop Nedir? Ne İşe Yarar?





elektroskopElektroskop; elektriklenmenin varlığını kanıtlayan bir cismin yüklü olup olmadığının tespit edilmesine yardımcı olan, yük türü bilinmeyen bir cismin yük türünün saptanmasını sağlayabilen bir düzenektir.

Nötr bir elektroskobun yaprakları kapalıdır. Çünkü bu durumda iken yapraklarındaki (+) ve (-) yük sayısı birbirine eşittir. Ancak elektroskop elektriklendiğinde bu eşitlik bozulur. Aynı cins yüklerin birbirini itmelerinden dolayı yapraklar açılır.

Elektroskobun başta sözünü ettiğimiz işlevlerini inceleyelim. Örneğin nötr bir elektroskoba (+) yüklü bir cisim dokunduralım.

Nötr elektroskoba (+) yüklü K cismi dokundurulduğunda elektroskoptan cisme (-) yük akışı olur. Yapraklar (+) yüklenir ve aynı cins yüklerin birbirine uyguladığı itme kuvveti yüzünden açılır.

Dokundurulan K cisminin topuzla teması kesilsede elektroskop yaprakları kapanmaz. Bu olay dokunma ile elektriklenmeyi ve bu elektriklenme türünde (-) yük alışverişi olduğunu gösterir.



Veya nötr bir elektroskoba (-) yüklü bir cisim yaklaştıralım.
(-) yüklü L cisminin elektroskop topuzuna yaklaştırılmasıyla yük kutuplaşması sağlanır. Topuzdaki (-) yükler itme kuvveti etkisinde kaldıkları için topuz (+), yapraklar (-) yüklenir. Ancak topuzdaki (+) yük miktarı, yapraklardaki (-) yük miktarına eşittir.

(-) yüklü L cismi uzaktaştırıldığında ise yapraklar tamamen kapanır.
Bu durum etki ile elektriklenmeyi, elektron alış-verişi olmadan da elektriklenmenin gerçekleşebileceğini kanıtlar.
Bunların dışında önceden yüklü bir elektroskop, yük cinsi bilinmeyen bir cismin yük cinsinin tespit edilmesini sağlar.

Örneğin (-) yüklü bir elektroskoba yük cinsi bilinmeyen bir cismi yaklaştırıp yaprakların hareketini inceleyelim.

K cismi yaklaştırılınca yapraklar daha çok açılmış ise yapraklardaki (-) yük miktarı artmış olmalıdır.

Topuzdan yapraklara (-) yük akışı olması K cisminin (-) yüklü olduğunu gösterir.
O halde cisim ve elektroskop aynı cins elektrikle yüklü iseler yapraklar daha çok açılmaktadır.

Yüklü L cisminin yaklaştırılmasıyla yapraklar kapanmaya başlıyorsa L cismi topuza (-) yük çekmiş olmalıdır. (-) yükleri çektiğine göre L cismi (+) yüklüdür.

Ancak L cisminin yük miktarı ve elektroskop topuzuna uzaklığı yapraklardan çekeceği (-) yük miktarını etkiler.

Yani (+) yüklü L cisminin yaklaşmasıyla topuzdaki (-) yükler yapraklardan çekilen yüklerdir. Topuzda önceden de (-) yük olduğu unutulmamalıdır.



Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.