Bavyera Neresidir? Almanya’nın En Büyük Kentinin Trajik Öyküsü





Bavyera Neresidir? Almanya’nın En Büyük Kentinin Trajik Öyküsü

22796420Almanya’nın, yüzölçümü bakımından en büyük eyaleti olan Bavyeranın yönetim merkezi Münih’tir. Yüzölçümü 70.549 km² olup, nüfusu yaklaşık 13 milyondur. Kuzeyinde Thüringen, kuzeybatısında Hessen, batısında Baden-Württemberg eyaletleri, güneyinde Avusturya, doğusunda Çek Cumhuriyeti ile çevrilidir. Almanya’nın coğrafi özelliklerini taşıyan eyalet, alçak tepeler, geniş ovalar ve ormanlarla kaplıdır. Ren ve Tuna ırmakları Bavyera’dan doğar. Eyaletin kuzeyinde, doğu-batı yönünde akan Main ırmağı, Bavyera topraklarının 1/3’ünü sularsularken, 2/3’ünü sulayan Tuna ise önce kuzeydoğu yönünde Regensburg’a doğru akar, sonra güneydoğuya Avusturya’ya yönelerek geçtiği bölgelerden 4 kol alır: Bunlar, İller, Isar, Lech ve Inn şehirleri. Eyalet içerisindeki uzunluğu 435 km olan ırmak ulaşıma oldukça elverişlidir. Güneyde yer alan Bavyera Alpleri’nde 1.500 m yüksekliğe kadar olan kesimler sık ormanlarla kaplıdır. Bu dağlardan Zugspitze, Federal Almanya’nın en yüksek noktasıdır. İller ırmağı vadisi, Amper ırmağı havzası ve Berchtesgaden yakınındaki bölge, Bavyera alplerindeki başlıca düzlüklerdir. Dağların güneyinde Tuna’ya karışan ırmakların geçtiği bölgeler, Güney Bavyera’nın en verimli yöreleridir. Ludwig Kanalı ile birbirine bağlanan Regnitz (Main’in kolu) ve Altmüh (Tuna’nın kolu) arasında ulaşım sağlanmıştır. Tuna ile Main ırmakları arasında kalan Nürnberg’in doğusundaki Frankonya Juraları, batıya doğru bir yay çizerek Fransa’ya kadar uzanmaktadır. Nürnberg’in batısında, 450 m yükseklikte, kuzey güney yönünde bir yayla yer alır. Çekoslovakya sınırı yakınında dağlık bir alan olan Doğu Bavyera Federal Almanya’nın en az nüfuslu bölgesidir. Bol yağış alan yöre, geniş köknar ormanlarıyla kaplıdır. Ilıman bir iklimin gözlendiği Main Irmağı vadisi tarıma elverişlidir. Bavyera, doğal kaynaklar bakımından yoksul bir bölgedir. Berchtesgaden ve Bad Reichenhall yakınında tuz, Bavyera Alpleri’nin kuzey yamaçlarında linyit, Bavyera Ormanları’nda Passau yakınında az miktarda grafit çıkarılmaktadır. Tarım, eyalet ekonomisinin temelini oluşturur. Bölge nüfusunun 1/3’ü çiftçilikle uğraşır. Çavdar, buğday, patates ve şerbetçiotu başlıca tarım ürünleridir. Güneydeki bölgelerde hayvancılık yapılır (sığır, domuz, koyun). İnşaat donanımı ve kağıt yapımında kullanılan kereste, eyaletin en önemli doğal kaynakları arasında yer alır. 20. yy başlarında akarsulardan elektrik üretimine başlanmasıyla (dokumacılık, kağıt, cam, porselen, kalem, oyuncak) ağır sanayide (motor, otomobil, duyarlı ölçü aletleri, tarım makineleri) müthiş bir derecede hızla gelişti. Eyaletin bir başka gelir kaynağı da turizmdir. Yerli, yabancı turistler bölgeye dinlenmeye, kış sporları yapmaya gelir, faşingler de büyük ilgi toplar.



Eyalette yaşayanların yaklaşık % 69’u Katolik, % 25,7’lik kısmı ise Protestandır. Klasik öğrenim veren orta dereceli okullarda, meslek, sağlık okullarında yaklaşık 750.000 öğrenci okumaktadır. Başta Münih, Nürnberg, Regensburg, Würzburg üniversiteleriyle Münih Teknik Üniversitesi olmak üzere toplam 10 yükseköğrenim kurumundaysa toplam 114.000 öğrenci öğrenim görmektedir. Ressam Abrecht Dürer, Hans Holbein, oğlu Genç Holbein, Franz von Lenbach; filozof Friedrich von Schelling; fizikçi Wilhelm Roentgen vb., eyalette doğan ve yaşayan ünlülerdir. Berlin ve Hamburg’tan sonra Federal Almanya’nın üçüncü büyük kenti olan Münih, sanat müzeleri, galerileri, kitaplıkları, senfoni orkestraları, barok kiliseleri, şatolarıyla Avrupa’nın önde gelen sanat ve kültür merkezlerinden biridir. Avrupa’nın en büyük galerilerinden Alte Pinakothek’te, Rubens, Dürer koleksiyonları yer alır. Nürnberg’in 64 km kuzeydoğusundaki Bayreuth, ünlü besteci Richard Wagner’in doğum yeridir. Kentte her yıl ünlü bestecinin adına düzenlenen Bayreuth Müzik Festivali, dünyanın en önemli müzik organizasyonlarından biridir.Munich_Olympiapark

Tarihi
Bavyera’ya ilk yerleşenlerin Keltler olduğu sanılmaktadır. İÖ 15’te Augustus, Keltleri Roma İmparatorluğu’na bağlamıştır. 5. yy’da bölge, Almanya soylularının eline geçmiş ve Bavyera Tuna’nın doğusunda oturan Almanlarca işgal edilmiş (günümüzdeki Bavyeralıların ataları). Ortaçağda bazı derebeyler bölgeyi egemenlikleri altına almak için birbirleriyle çekiştilerse de, 55’te Agilulflar yönetimi ele geçirip, 8. yy’ın ortalarına kadar Frank krallarının gözetiminde kalmıştır. III. Tassilo tahta çıktıktan sonra, Bavyeralılar’ı Frankların denetiminden çıkartmaya çalıştı, ancak, 787’de Büyük Karl’a (Charlmagne) yenilince bölge Karolenj İmparatorluğu’na bağlandı. Verdün Antlaşması ile (843) Karolenj İmparatorluğu, Büyük Karl’ın 3 oğlu arasında paylaşıldı. Bavyera, II. Luis’ye pay düşmüştür. Bu dönemde Burgundy’den gelen İrlandalı ve İskoç Misyonerler, halkı Hıristiyanlık Din’ine çekip, halkı Hıristiyanlaştırdılar.

Bavyera, 10. yy’da Kutsal Roma İmparatorluğu’na bağlanmakla birlikte, böylelikle yönetim düklerde kalmış oldu. 1180’de Kont IV. Otto hükümdar olarak başa geçti. Wittelsbach soyundan gelmekte olan Otto, 1918’e kadar eyaleti kontrolü altında tutacak hanedanlığın kurucusu oldu. Daha sonraki dönemlerde, özellikle, 17.-18. yy’lardaki savaşlar Bavyera’yı çok olumsuz bir şekilde etkiledi. Bu savaşlar (30 Yıl Savaşları) olarak tarihe geçecekti.

Fransız Devrimi ve Napolyon döneminde, kimi zaman Fransız yanlısı, kimi zamanda karşıt bir siyaset izlenmiştir.
1795’te Fransızlar, Münih’e kadar ilerlediler. 1799’da Avusturya işgalinden sonra 1805’te, I. Maximilian yönetiminde kurulan Bavyera Krallığı, 1815’te Avusturya ve Prusya’nın ardından üçüncü büyük Alman devleti durumuna geldi. 1866’da, Avusturya-Prusya Savaşı’nda, Avusturya’yı destekleyen Bavyera, Avusturya’nın yenilgisi üzerine bazı topraklarını kaybetmek durumunda kalmıştır. Ardından 1871’de, II. Reich’a katılmıştır. Almanya’nın Birinci Dünya Savaşı’ndan yenik çıkmasına takiben, Münih’te, Kurt Eisner’ce başlatılan ayaklanma çok kısa sürede anarşi ve terörü meydana getirdi ve böylece çok sayıda insan öldürüldü. Daha sonra Weimar Cumhuriyeti orduları duruma egemen oldular. Eyalet, Ağustos 1919 Anayasa ile Weimar Cumhuriyeti’nin yönetim odağı haline gelmiştir. Münih, bu tarihten sonra Nasyonal Sosyalistlerin merkezi durumuna geldi. Adolf Hitler’in Nasyonal Sosyalist Alman İşçileri Partisi (NSDAP) burada kurulmuştur. 1935’te yönetime gelen Hitler’ce yarı bağımsız konumuna son verilen Bavyera, 1945’e kadar Nazizmin kalesi olarak kaldı. Bu arada yahudi karşıtı hareketler Nürnberg’ten yönetilmiştir. Müttefiklerin kenti ele geçirmesinden sonra, Nazi savaş suçluları, bu kentte kurulan mahkemede yargılandılar (20 Kasım 1945-1 Ekim 1946). 23 Mayıs 1949’da Federal Almanya’nın 10 eyaletinden birisi olmuştur.



11 yorum

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.